Reklam
Necmi ATİK

Necmi ATİK


ANTALYA KALEİÇİ (Kölük bin Emir Yâvî Burcu ve Kitâbesi)

29 Ağustos 2019 - 00:01

Antalya Kaleiçi İmâret Kapısı’ndan başlayan sur ve burçların on birinci burcu ve surları tamamen yok edilmiş, günümüzde toprak üstünde herhangi bir iz kalmamıştır.

Erten’in, Antalya Vilâyeti adlı eserinde sıralamada elli üçüncü kitâbe olarak kaydettiği onuncu Kûkî Burcu kitabesinin ardından, in-situ hâlinde olan on birinci kitâbeyi de eksiği ile, elli dördüncü kitâbe olarak okuyup kaydetmiştir. Tevhid; “Altıncı kitâbe Dişçi Abdülkadir Efendi’nin hânesi bahçesindedir. Bu taşta yanmıştır:” açıklamasını yaptıktan sonra üç satır hâlindeki kitâbeyi Erten’in okuduğu şekilde şöyle kaydetmiştir:
Türkçe okunuşu: …… el-‘imârete es-sultânu …….. sultânu…… Sultânu’s-selâtîni
Türkçe çevirisi: ……yapı sultan ……..sultan, sultanların sultanı………….

On ikinci burç iki katlı, üstü kapalı nöbethane burcudur ve burcu Selçuklu emirlerinden Kölük bin Emir Yâvî yaptırmıştır. Yalnız Selçuklu değil Anadolu mîmârisininde önde gelen isimlerinden olan Kölük,  İslâm’ı kabul ettikten sonra Kölük bin Abdillah ismini kullanmış ve eserlerinden iki kitâbesine bu şekilde adını yazdırmıştır. Kölük bin Abdillah’ın, Selçuklu Devleti’nde meslekî faaliyetlerine Sultan Alaaddin Keykubad zamanında başladığı ve 1280 tarihine kadar yaşadığı varsayılmaktadır.
Antalya Müzesi Kemal Turfan arşivinde on ikinci burç kitâbesi ile alâkalı; “Balık Pazarı güneyinde, Refie İbrişim hanımla ve Hilmi beyin evlerinin bahçesinde, h. 622 (m. 1225), Alaeddin Keykubat adına ümerâdan Kölük, Burcun müsellesi alınlığının altında, iki tarafı mermer konsollu, etrafı Bizans parçaları ile kornişli, 0,75x0,75 m.lik bir mermerde, Arapça, sülüs, 4 satırlık kitâbe vardır” açıklamaları bulunmaktadır. Kitâbe, iki yanında devşirme mermer konsol parçasının arasına yerleştirilmiştir.

Kitâbe, 70x70 cm ebatlarında, mermer üzeri dört satır Selçuklu sülüsü ile yazılmıştır. Kitâbe şöyledir:

TÜRKÇE OKUNUŞU: Reseme bi-hâzihi’l-‘imâreti es-Sultânuel-Mu’azzamu ‘Ala’d-dünyâ ve’d-dîni Ebu’l-fethi Keykubâd bin es-Sultânu eş-Şehîdu Keyhusrev ‘azze nasruhu‘alâ eydi’l-‘abdi’d-da’îfi Külük bin Emîr Yâvî fî seneti isney ‘ışrîne sittemiete

TÜRKÇE ÇEVİRİSİ: “Büyük Sultan, din ve dünyanın yücelticisi, Şehid Sultan Keyhusrev oğlu Fetih babası Keykubâd –zaferi kutlu olsun-, Emir Yâvî oğlu zayıf kul Kölük tarafından bu imâretin yapılmasını 622/1225 senesinde emretti.”

On ikinci burcu, on üçüncü burca bağlayan sur bedeni bitiminde, in-situ hâlinde Kölük b. Emir Yâvî’ye âit ikinci bir kitâbe daha vardır. Antalya Müzesi arşivinde ikinci kitâbe hakkında; “Burcun güneyindeki duvarın doğu yüzünde ve güney ucunda 0.68x0.72 m.lik bir mermerde, Arapça girift sülüs, 4 satırlık ikinci bir kitâbe daha vardır” açklamaları yer almaktadır.
70x70 cm ebatlarında olan kitâbe, mermer üzeri 5 satır Selçuklu sülüsü ile yazılmıştır. Kitâbe şöyledir:

TÜRKÇE OKUNUŞU: Reseme bi-hâzihi’l-‘imâreti es-Sultânu’l-Mu’azzamu‘Ala’d-dünyâ ve ed-dîni Ebu’l-fethi Keykubad bines-Sultânu’ş-Şehîdü Keyhusrev ‘azze nasrahu‘alâ yedi’l-‘abdi’d-da’îfi Külük bin Yâvî  senete isney ‘işrîne sittemiete

TÜRKÇE ÇEVİRİSİ:“Büyük Sultan, din ve dünyanın yücelticisi, Şehid Sultan Keyhüsrev’in oğlu Fetih babası Keykubad –zaferi kutlu olsun- zayıf kul Kölük b. Yâvî tarafından bu yapının yapılmasını 622/1225 senesinde emretti.”
Erten ve Tevhid, (Kölük b. Yâvî) ismini (Şâvik b. Vây) şeklinde okumuşlardır. Erten ve Yılmaz-Tuzcu, kitâbenin tarih kısmına kitâbede olmayan harfleri eklemişlerdir.

FACEBOOK YORUMLAR

YORUMLAR

  • 0 Yorum

Son Yazılar