Reklam
Necmi ATİK

Necmi ATİK


ANTALYA KALEİÇİ (İzzeddin Keykâvus Surları Kitâbeleri ve Fet

28 Şubat 2019 - 00:03

İzzeddin Keykâvus Surları’nın üçüncü burcunu ve devamındaki sur bedenini yaptıran Selçuklu Emîri Hüsâmeddin Subaşı Yusuf’tur.
Hayatı hakkında pek bilgi bulunmayan emîrin, Sinop kalesi kitâbelerinde ismi “el-Emîrü’l-İsfehsalar Hüsâmeddin Yusufü’s-Sultânî ve’l-Emîru’l-Kebîru an Malatya” şeklinde yazılıdır. 

Emir Hüsâmeddin Yusuf’u, I. İzzeddin Keykâvus Malatya’nın emirliğine tayin etmiştir.
Selçuklu celî sülüsünün girift bir istifle ve teşrîfâtın başarılı bir şekilde uygulanmasıyla üçüncü burç kitâbesi, Antalya’da bulunan diğer Selçuklu kitâbelerinden ayrılmakta ve estetiği ile dikkat çekmektedir.
Erten ve Tevhid’in, in-situ olarak tespit ettikleri fakat okuyamadıkları kitâbe, günümüzde de in-situ konumundadır. Bu kitâbe, Antalya’daki Selçuklu dönemi kitâbeleri içinde  “Antalya” adının geçtiği tek kitâbe olma özelliğine de sahiptir.
Kitâbe 100x100 cm ebatlarında, mermer üzeri 5 satır Selçuklu sülüsü ile yazılmıştır. Kitâbede şunlar yazılıdır:
فتح الله تعالى محروسة انطالية على يدى عبده
الغالب بأمره و المؤيد بنصره سلطان البحرين عز الدنيا و الدين
أبى الفتح كيكاوس بن كيخسرو بن قلج ارسلان برهان امير المؤمنين عز نصره
فأمر عبده الامير الكبير حسام الدين سوباشى بك يوسف
بعمارة هذا البرج فى اواخر ذي الحجة سنة اثنتى عشرة و ستمائة

Türkçe okunuşu: Fetehallâhu Te’âlâ mahrûsete Antalya ‘alâ yedey ‘abdihi el-gâlibi bi-emrihi el-müeyyedi bi-nasrihi Sultâni’l-bahreyni ‘İzzi’d-dünyâ ve’d-dîni Ebi’l-fethi Keykâvus bin Keyhusrev bin Kılıç Arslan Burhâni emîri’l-mü’minîne ‘azze nasrahu fe-emera ‘abdehu el-emîre el-kebîre Hüsâmeddîn Subaşı Bek Yûsuf  bi-‘imâreti hâza’l-burci fî evâhiri Zilhicceti senete isnetey ‘işrîne ve sittemiete
Türkçe çevirisi: “Yüce Allah, Antalya Kalesi’ni, emriyle gâlip, yardımı ile desteklenen, iki denizin Sultanı, din ve dünyanın şerefi, müminlerin emirinin delili, Kılıçarslan oğlu Keyhusrev oğlu fetih babası Keykâvus kulunun eliyle fethetti –zaferi kutlu olsun- O da (Keykâvus), emrine âmâde büyük emir Hüsâmeddin Subaşı Bey Yusuf’a 612 yılı Zilhicce ayının sonlarında bu burcun yapılmasını emretti. (Nisan 1216)”         
 
Redford-Leiser, kitâbede olan  بن كيخسرو  (bin Keyhusrev) kısmını okumamışlardır. Yılmaz-Tuzcu, أبى الفتح  (Ebi’l-fethi) ibâresini أبو الفتح  (Ebu’l-fethi) şeklinde okumuşlardır.

Sekiz burçtan oluşan İzzeddin Keykâvus Surları’nın, dördüncü ve beşinci burcu günümüze ulaşmamış olup kitâbeleri hakkında da herhangi bir bilgi yoktur. Selçuklu surlarının her burcuna mutlaka kitâbe konulma geleneği olduğu için bu kitâbelerinde kaybolduğu âşikârdır.
Erten’in; “Sarraf Mehmed’in evine bitişik surda, buradan itibaren Anytalya isyanı ve tekrar zaptı hakkındaki kitâbeler başlar” ve Tevhid’in; “Bundan sonraki kitâbeler hep müdevverdir. Bu sırada Sarraf Arap Mehmed Efendi’nin hânesi zahrındaki burçtan itibâren Antalya isyanı hakkındaki kitâbeler başlar” ifadelerinden 6. burçta Fetihnâme’nin başladığı anlaşılmaktadır. İzzeddin Keykâvus surlarının 6, 7 ve 8. burçları ve aralarındaki surun beden duvarları Fetihnâme Kitâbeleri’nin olduğu yerlerdir.
 

FACEBOOK YORUMLAR

YORUMLAR

  • 0 Yorum

Son Yazılar