Reklam
Necmi ATİK

Necmi ATİK


ANTALYA KALEİÇİ (Emir Bayram eş-Şâmî Burcu ve Kitâbesi)

18 Temmuz 2019 - 00:02

Antalya Kaleiçi Alaaddin Keykubad Burç ve Surları’nın beşinci burcu, Emir Bayram eş-Şâmî tarafından inşâ ettirilmiştir. İsminde bulunan eş-Şâmî künyesiyle Şam’lı olduğu anlaşılan Bayram eş-Şâmî’nin hayatı hakkında kaynaklarda herhangi bir bilgiye rastlanılamamıştır.
Emir Bayram eş-Şâmî Burcu, üstü çatı ile kapalı nöbethâne burcudur. Nöbet odasının ahşap döşeme izleri ile bu burçtan batıya doğru bir sur duvarının uzantısının uçları da görülebilmektedir. Burç günümüzde maalesef bir evin duvarı vazifesini görmekte ve bir kısmı mutfak olarak kullanılmaktadır.

S. Fikri Erten, 1922 yılındaki çalışmasında 15. kitâbe olarak Bayram eş-Şâmî ismini okuyamamış, 1940 yılındaki çalışmasında 52. kitâbe olarak okuduğu kitâbede bu eksiğini tamamlamıştır.

Antalya Kaleiçi Selçuklu kitâbelerinden sadece Bayram eş-Şâmî Burcu kitâbesinde, diğer kitâbelerde sultanın vasıflarından olan “sultânu’l-berri ve’l-bayreyni” (karanın ve iki denizin sultanı) yerine, ilk defa “sultânu’l-birâri ve’l-bahreyni” (karaların ve denizlerin sultanı) ifâdesi kullanılmıştır. Anadolu topraklarının bir kısmı ile Akdeniz ve Karadeniz’in bir kısmına sahip olan Selçuklu sultanına istikbalde bir temenni mânâsı taşıyan bu ibâreler hiçbir kitâbede bulunmamaktadır. Erten, Tevhid ve Yılmaz-Tuzcu’nun çalışmalarının hepsinde bu kısım dikkatlerinden kaçmış ve ibâre “sultânu’l-berri ve’l-bahreyni” şeklinde okunmuştur. Ayrıca Yılmaz-Tuzcu, çalışmalarını yaptıkları sırada kitâbenin son satırı çatı izolasyonu ile örtülü olduğu için son satırı okuyamamışlar ve tereddütlerini soru işareti ile ifade etmişlerdir. Kitâbe üzerindeki çalışmalarımız sırasında, maalesef kitâbe üzerinde olan izolasyonlu çatı kısmının kaldırılması sağlanmış ve kitâbe tarafımızdan tam olarak fotoğraflanıp okunmuştur.
Ayrı bir cümle olan “el-minnetü lillâhi” satırı Tevhid’in çalışmasında, Kara Sungur Burcu Kitâbesi’nde olduğu gibi tevhid kısmının ortasına gelecek şekilde okunmuştur.

Kara Sungur Burcu kitâbesi ile benzer özelliklerde olan Bayram eş-Şâmi Burcu kitâbesi, dış çerçevede cami ve minâre şekilleriyle diğer kitâbelerden farklılık arzetmektedir. Ayrıca on iki dilimli Selçuklu armaları, Kara Sungur kitabesinin en üst sağ ve solunda yer alırken, Bayram eş-Şâmî Burcu kitâbesinde aynı armalardan dört tane kullanılmış, ikisi daha ufak şekliyle “el-minnetü lillâh” ibâresinin sağına ve soluna yerleştiriliştir.

Bir evin duvarı olarak kullanılan 800 yıllık burcun kitâbesi, evin üzerindeki kitâbenin dibindeki bacadan çıkan dumanlarla simsiyah kesilmiş. 173x116 cm ebatlarında olan kitâbe, mermer üzeri 6 satır Selçuklu sülüsü ile yazılmıştır.  Kitâbede şunlar yazmaktadır:
Türkçe okunuşu: Lâ ilâhe illallah Muhammedun Rasûlullâh El-minnetü lillâhi Emera bi-hâzihi’l-‘imâreti es-Sultânü’l-Mu’azzamü ‘Ala’d-dünyâ ve ed-dîni Sultânu’l-birâri ve’l-bihâri Ebu’l-fethi Keykubâd bin es-Sultânu’ş-Şehîdu Keyhusrev ‘azze nasrahû ‘alâ eydi’l-‘abdi’l-fakîri Bayram eş-Şâmî fî seneti isney ‘işrîne ve sittemiyete Türkçe çevirisi: “Allah’tan başka tanrı yoktur, Muhammed O’nun rasûlüdür. Minnet ancak Allah’adır. Bu imareti, Büyük Sultan,  Din ve Dünyanın Yücelticisi, Denizlerin ve karaların Sultanı, Şehid Sultan Keyhusrev’in oğlu Fetih Babası Keykubâd –zaferi kutlu olsun- fakir kul Bayram eş-Şâmî eliyle (yapılmasını) 622/1225 senesinde emretti.”

FACEBOOK YORUMLAR

YORUMLAR

  • 0 Yorum

Son Yazılar