19 Mart 2019 00:02
-A +A
Hidayet GÜLTEKİN

Hidayet GÜLTEKİN

MEVLEVÎ AYİN MÜZİĞİ BESTECİLİK VE AYİN İCRALARI

Erguner'in gelenekteki aslına uygun olduğunu ifade ettiği ayin basamaklarında dikkat çeken hususlar arasında öncelikle posta oturacak olan kişinin hizmet ehli olması ya da genetik bağla Mevlevî soyundan gelmesi şartları vardır.

Erguner'e göre bu şartlar sağlanmadığında post makama hürmeten boş kalmalıdır. Yine Erguner'e göre Mevlevî tarikatı günümüzde resmi olarak var olmadığı için posta oturacak kişinin hizmet ehli olabilme imkanı doğal olarak devre dışı kalır. Dikkat çeken diğer hususlar arasında ayinin Kurân-ı Kerîmle başlayıp Kurân-ı Kerîmle bitmesi gerekliliğine yönelik yapılan açıklamalardır.

Erguner, günümüzde sergilenen ayinlerin başlangıcında Kurân-ı Kerîm okunmadığını belirtmiştir. Niyaz ilahisi de günümüzde müzeleştirilen Mevlevihanelerde ya da Konya'da sergilenen ayinlerde yer alan bir uygulama değildir. Erguner gibi Tuğrul İnançer (Kişisel Görüşme, 15.12.2015) de klasik ayinde olması gerekli ayin basamaklarından bahsetmiş ve günümüzde yapılmayan uygulamalara değinmiştir.
Şimdi bak klasik ayini burada konuşursak eğer Cuma günleri olur. Her tekkenin bir hafta günü denilen bir günü vardır. Bir istisnası var Yenikapı'da Pazartesi, Perşembe yaparlar. O Yenikapı'nın istisnası İstanbul. O gün namazdan önce veya namazdan sonra vakit namazı kılınır, sonra "tennure sara" diye bağırılır.

O zaman sema edecek olanlar kıyafet değiştirirler. Ve ism-i celal çekilir meydanda kıyafetli olarak yüksek sesle. Ondan sonra Mesnevi okunur. Sonra seyrettiğin ayin olur. Tabi kış günlerinde hemen ikindi geleceği için sonra ikindi kılınır dağılır. Yaz günleri ikindi olmazsa ayin bitince dağılırsın sonra ikindi vakti gelince kılarsın.

Bir kere namazsız olmaz, ism-i celalsiz olmaz. Bunları yapamıyorsun burada. Bir de namazın seyredicilik... gösteri yapılmaz yani namazla. Onun için yapılmaz o doğru. Ama ism-i celal çekemiyorsun. Yüksek sesle ism-i celal çekmek yasak tarikat ayinlerinde. Ondan sonra mutlaka Mesnevi okunur ayinden önce. İşte ben onun bir sembolünü yapmaya çalışıyorum on senedir.

İnançer, ayin basamakları arasında vakti gelen namazın kılınması ve İsm-i Celal çekilmesine yönelik uygulamaların gelenekteki ayinlerde var olan ancak günümüzdeki ayin pratiklerinde rastlanmayan uygulamalar olduğunu açıklamıştır. Tarikatların kaldırılması ve İsm-i Celal okunmasının yasaklı faaliyetler olarak nitelendirilmesi sebebiyle bugün bu pratiklere rastlanılmadığı İnançer tarafından açıklanmıştır.
Diğer bir altı çizilen ayin basamağı Mesnevî okunması ise günümüzde İsm-i Celal çekilmesi gibi bahsi geçen uygulamalara göre daha bilinen ve uygulanan bir gelenek olduğunu söylemek mümkündür. Bugün Dergâh vasfı taşıyan bazı dernek ve vakıflarda bu uygulama devam etmektedir. Konya Belediyesi, Konya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ve üniversiteler tarafından ayin içerisinde yer almasa da Mesnevî dersi niteliğinde sempozyum ve paneller düzenlenmektedir.

Şeb-i Arus'a her sene katılım gösteren İnançer, Mesnevîhanlığı ve bu uygulamayı sembolik olarak temsil ettiğini açıklamıştır (Tuğrul İnançer, Kişisel Görüşme, 15.12.2015).

Facebook'ta paylaş butonu
Print
Yorum Yap
Yorumunuz
1000

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...

Facebook Yorumları
Dikkat Çekenler
Yazarlar
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Alıntı Yazarlar
Anket

Sayfalar
Duyurular
Linkler
Arşiv
Günlük Gazeteler
Oku
Ziyaretçi Defteri
Hava Durumu
Hava Durumu
Yükleniyor...