11 Şubat 2019 00:01
-A +A
Hidayet GÜLTEKİN

Hidayet GÜLTEKİN

MEVLEVÎ AYİN MÜZİĞİ, BESTECİLİK VE AYİN İCRALARI

Mevlevî ayinleri hem makamsal ve kuramsal özellikleri bakımından hem de bünyesinde barındırdığı teknik ve müzikal özellikler bakımından birer "mektep eser" niteliği taşır (Arslan, 2012: 30). Dolayısıyla bu eserler Türk müziği eğitiminin vazgeçilmezleri arasında yer almakla birlikte ilahi duyguların müzikle anlatılmasına yönelik hususları bünyesinde toplamış özel bir müzik formunu ortaya koyar. Ayin güfteleri ise Mevlâna Celaleddin Rumî'nin Mesnevî'si, Divan-ı Kebir'i ve Rubailerinden alınmıştır. Bunun yanı sıra Sultan Veled, Ulu Arif Çelebi ve AhmedEflakî Dede'nin eserlerinde yer alan şiirlerden de yararlanılmıştır (İrden, 2012: 68). Bugün bilinen ve notaları bulunan Mevlevî ayini sayısı 46'dır. Var olduğu bilinen ancak notası bulunmayan ayinlerin sayısı ise 28'dir (Çevikoğlu, 2013: 98). Şüphesiz ki Mevlevî ayini besteleyebilmek için çok iyi düzeyde müzik ve makam bilgisi sahip olmakla birlikte Mevlevîliğin maneviyatını da yaşamak gerekir. Kendi manevi yolculuğunu hissetmeyen bir müzisyenin manevi yolculuğun bütün işaretlerini bünyesinde toplayan ve aynı zamanda zikri yöneten bir
besteyi ortaya koyması elbette mümkün değildir. Bu nedenle Mevlevî ayin müziğinin en önemli bileşenlerinden biri maneviyattır.

5. BÖLÜM BULGU VE YORUMLAR
5. 1. Günümüzde Mevlevîlik Tanımı ve Kapsamına Yönelik Düşünceler
Mevlevîlik, tarihsel seyri içerisinde insanı inşa eden, sonsuzluğa ve varoluşunun sırlarına ulaştırmayı hedefleyen bir yapılanma sergilemiştir. Ancak bu manevi yolculuğun tek düze, sabit bir anlayış ve yöntemle yaşanmasını ya da tanımlanmasını beklemek, Mevlevîliğin amacıyla ters düşerek sığ bir değerlendirme yapmak olacaktır. Gelenekle olan yakınlık derecesi ne olursa olsun Mevlevîliği anlama ve yorumlama noktasında pek çok birey, "ortak bir düşünce" zemininde hemfikir olabilir. Mevlevîliğin birleştirici yönünün bir göstergesi olarak kabul edebileceğimiz bu durum, toplumun her kesiminden ya da farklı inanç ve kültürlerden olan insanları ortak bir paydada buluşturmuştur. Ancak geleneği yaşayan ve yaşatan temsilcilerin Mevlevîliği algılamada farklılıklar içeren bireysel bakış açılarıyla, günümüzde Mevlevîliğin hatları daha net sergilenebilir ve daha kapsamlı bir değerlendirme yapılabilir. Çalışmanın bu bölümünde temsilcilerin Mevlevîliği tanımlamada vurguladıkları bireysel yaklaşımlarının çok yönlü analizi yapılarak konuya yönelik algı çeşitliliği sergilenmiş ve görüşme kişileri tarafından altı çizilen konular daha derin irdelenmeye çalışılmıştır.

5. 1. 1. Islami Perspektifte Mevlevîlik Tanımlaması
Mevlevîliğin ne olduğu ya da ne olmadığı konusunda vurgulanan ifadeler arasında îslami perspektif doğrultusunda yapılan değerlendirmelerin ön plana çıktığı görülür. Bu değerlendirmelerde Mevlevîlikte İslâm dini çerçevesince çizilen kurallar bütünlüğüne ve yaşam biçimine aykırı olarak nitelendirilebilecek durum ve olgular vurgulanarak çeşitli tanımlamalar getirilmiştir. Bu tanımlamalar arasında Mevlevîliğin İslamiyetle ilişkili ya da İslâmiyetin bir parçası olduğuna yönelik ifadeler yer alırken İslami kural ve değerlerin dışına hiçbir şekilde çıkılamayacağını vurgulayan ifadelere de rastlanır. Bu noktada temel alınan İslâmiyet algısı da önem arz eder. Türk Tasavvuf Musikisi Topluluğu'nda neyzen olarak görev yapan Ahmet Çalışır "Tasavvuf İslam olmadan olmaz. İslam tasavvufundan bahsediyorsak şu anda böyle bir çaba var. Sufızm denen bir akım var. Şeriatsız, Islamsız içinde Konfüçyus'un, Buda'nın biraz da İslam felsefesinin olduğu sufızm diye bir din oluşturma çabası var"(Ahmet Çalışır, Kişisel Görüşme, 15.12.2015) ifadeleriyle Mevlevîliğin günümüzde İslami çizgiden saptırılan tanımlamalara hedef olduğunu açıklamıştır.
 

Facebook'ta paylaş butonu
Print
Yorum Yap
Yorumunuz
1000

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...

Facebook Yorumları
Dikkat Çekenler
Yazarlar
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Alıntı Yazarlar
Anket

Sayfalar
Duyurular
Linkler
Arşiv
Günlük Gazeteler
Oku
Ziyaretçi Defteri
Hava Durumu
Hava Durumu
Yükleniyor...