14 Kasım 2018 00:02
-A +A
Hidayet GÜLTEKİN

Hidayet GÜLTEKİN

15001. ENDERUN MEKTEBİ

Osmanlılar devrinde Dîvân-ı Hümâyûn dışında güzel yazı, sarayda, orduda ve hükümet işlerinde çalışacak memurları yetiştirmeye mahsus olan ve Topkapı sarayında bulunan Enderun Mektebinin de ders programlarında yer almış, yetenekli öğrencilere seçkin hocalar tarafından yazı dersleri verilmiştir.

Topkapı sarayındaki Enderun Mektebi haricinde bu mektebe acemioğlanları yetiştiren ve "Hazırlık Sarayları" olarak da nitelendirilen Edirne Sarayı, Galata Sarayı, Sultanahmet'te İbrahim Paşa Sarayı, Küçükçekmece'de İskender Çelebi Sarayı'ndaki mektepler de bu anlamda hizmet görmüşlerdir.

Buralarda hem askeri ve siyasi bağlamda devlet erkânı yetiştirilmiştir hem de birçok sanat dalının yanı sıra yetenekli öğrencilere yazı dersleri verilmiştir. Böylece birbirinden kıymetli Osmanlı hattatları saraylardaki mekteplerde yetişme imkânı bulmuştur.
Enderun Mektebi'nde Türkçe, Okuma-Yazma, Arapça, Kur'an ve Din dersleri bütün öğrencilerin takip etmek zorunda olduğu dersler idi. Bunların dışında Beden Eğitimi, Savaş Hünerleri gibi konular da ortak öğrenim alanları idi.  Enderun Mektebi'nde zorunlu dersler haricinde İç Oğlanları kabiliyet ve ilgilerine göre istedikleri sanat ve ilimle meşgul olmuşlardır.

Koğuş sistemi içerisinde kendilerine düşen görevleri yerine getirdikten sonra Hüsn-i Hat gibi çeşitli el sanatlarına, Müzik, Şiir, Edebiyat, Tıp gibi ilimlere alaka duyan öğrenciler ilgilendikleri alanda sarayda görevli bilginlere veya Ehl-i Hiref-i Hassa üstatlarına devam ederlerdi. Saray-ı Hümâyûn hocaları unvanını alan ve dönemin büyük sanatkârları olan bu hocalar haftada bir kere, genellikle Salı, Çarşamba veya Cumartesi günleri Enderun Mektebi'ne gelir ve derslerini verirlerdi.

Özellikle önceleri Enderun halkının çamaşırlarının yıkanıp düzenlenmesi hizmetini görürken daha sonra çalışmaların sanata kaydırıldığı bir ilim ve sanat mektebi haline gelen "Seferli Odası"ndan birçok ilim ve sanat erbabı yetişmiştir. Sarayın mimarı, nakkaşı, ressamı, kâtibi, musikişinası, siyaset adamı gibi hattatı da Enderun'da yetişirdi. Öyle ki bu hattatlar alanlarının en iyisi olarak nitelendirilirlerdi. Ayrıca hattatlığı ileri götürenlere Enderun Kütüphanesi için çok değerli eserler de yazdırılırdı.
Alanlarında mahir birçok devlet adamının, askerin, âlimin ve sanatçının yetiştiği yetenekliler mektebi olarak nitelendirilen Enderun Mektebi 1908'de II. Meşrutiyet sonrası kapatılmıştır .

ŞEHZÂDEGÂN MEKTEBİ
Topkapı Sarayı ile birlikte inşa edilen Şehzâdegân Mektebi'nde ise hanedan mensuplarının çocukları ilk eğitimlerini alırlardı. Şehzâdegân Mektebi Topkapı Sarayı'nın harem dairesinde Darüssaade Ağası'nın bulunduğu binanın üst katındaydı. Bu okulun eğitim derecesi, halk tabakasının çocuklarının devam ettiği Sıbyan mektepleriyle aynı seviyede idi. Sıbyan mekteplerinde olduğu gibi burada da çocuklara Kur'an okutulur, namaz sureleri ezberletilir ve az da olsa yazı meşk edilirdi.  Topkapı Sarayı dışındaki saraylarda da buna benzer mektepler mevcuttu.

Facebook'ta paylaş butonu
Print
Yorum Yap
Yorumunuz
1000

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...

Facebook Yorumları
Dikkat Çekenler
Yazarlar
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Falezlerde ceset şoku

Falezlerde ceset şoku

17:18 14 Aralık 2018
Kahreden intihar

Kahreden intihar

10:35 13 Aralık 2018
Konseyden deprem uyarısı

Konseyden deprem uyarısı

18:00 13 Aralık 2018
Alıntı Yazarlar
Anket

Sayfalar
Duyurular
Linkler
Arşiv
Günlük Gazeteler
Oku
Ziyaretçi Defteri
Hava Durumu
Hava Durumu
Yükleniyor...